زوفا یک گیاه همیشه سبز و چند ساله از خانواده نعناعیان است که برگ های آن کوچک و خطی، و گل هایش بنفش متمایل به آبی هستند. زوفا بومی کشورهای مدیترانه‌ای و مناطق معتدل آسیا است، اما در حال حاضر به طور گسترده ای در سراسر جهان کشت شده و اغلب به عنوان یک گیاه تزئینی استفاده می شود. خاستگاه زوفا اروپا، منطقه مدیترانه، شمال آفریقا، سوریه و آسیای غربی است. محل پرورش آن، آسیا، منطقه مدیترانه، جنوب اروپا و سوریه است. نام hyssop احتمالاً بدون تغییر از واژه یونانی hyssopos و واژه عبری esob به معنای “گیاه مقدس” گرفته شده است.

خواص

۱- تنظیم قند خون

در سال ۲۰۰۸، مطالعه ای بر روی فعالیت مهار کنندگی گیاهان دارویی در برابر آنزیم تبدیل کننده آنژیوتانسین (ACE) و آنزیم های گوارشی مرتبط با دیابت انجام و نتایج آن در مجله journal of Ethnopharmacology  منتشر شد. بر اساس این مطالعه مشخص شد که عصاره زوفا بر آنزیم آلفا- گلوکوزیداز اثرگذار است. آنزیم های آلفا-آمیلاز و آلفا-گلوکوزیداز در هضم گلوکز شرکت دارند و افزایش قند خون بعد از هر وعده غذایی را کنترل می کنند. خاصیت مهارکنندگی آلفا-گلوکوزیداز در عصاره های آبی – متانولی برگ های خشک شده زوفا مشاهده شد. در مطالعه ای که در سال ۲۰۰۳ انجام  شد، اثر مهار کنندگی آلفا-گلوکوزیداز عصاره زوفا بر روی هیپرگلیسمی (افزایش قند خون)، ارزیابی و نتایج آن در مجله (Tokyo) Journal of Nutritional Science and Vitaminologyمنتشر شد. بر اساس این یافته ها ، ۵/۰ و ۱ میلی گرم بر میلی لیتر عصاره زوفا، طی ۱۲۰ دقیقه سبب مهار افزایش بیش از حد گلوکز خون شد. بر این اساس زوفا می تواند مکمل غذایی مفیدی برای مهار هیپرگلیسمی بعد از صرف غذا باشد.

۲- رفع گرفتگی عضلات

 در سال ۲۰۰۲، اثر آرامش بخش روغن اسانس زوفا و برخی از ترکیبات اصلی آن مانند ایزوپینوکامفون، لیمونن و بتا-پینن، بر عضلات روده خرگوش و خوکچه هندی مطالعه و نتایج آن در مجله Planta Medica منتشر شد. روغن اسانس و ایزوپینوکامفون، انقباض ناشی از باریم کلراید و استیل کولین در ایلئوم (قسمتی از روده کوچک) خوکچه هندی را به طور وابسته به غلظت، مهار کرد؛ در حالیکه لیمونن یا بتا- پینن، اثری بر انقباض بافت نداشتند. همچنین در ایلئوم خوکچه هندی، روغن اسانس زوفا مانع از انقباض ناشی از کلسیم کلراید CaCl۲ شد.

۳- تقویت سیستم ایمنی بدن

 در سال ۲۰۰۹، فعالیت ضد ویروسی عصاره متانولی برگ های زوفا، در برابر ویروس هرپس سیمپلکس (تبخال) تیپ ۱ (نوع وحشی) و تیپ ۲ (سویه های مقاوم) در شرایط آزمایشگاهی و بر روی مدل حیوانی بررسی و نتایج آن در مجله Journal of Medicinal Plants Research منتشر شد. عصاره گیاه میانگین زمان حیات را در موش های آلوده تحت درمان، نسبت به موش های آلوده درمان نشده، بین ۵۵ تا ۶۵ درصد افزایش داد. همچنین نرخ مرگ و میر در موش های درمان شده با عصاره زوفا به طور قابل توجهی تا ۹۰ درصد کاهش یافت، اما نرخ مرگ و میر در موش های آلوده درمان نشده ۱۰۰ درصد بود. این نتایج نشان می دهد که عصاره این گیاه خاصیت ضد ویروسی در برابر هرپس سیمپلکس (HSV) دارد و می تواند یک درمان جایگزین برای عفونت های HSV باشد. در مطالعه دیگری که نتایج آن در مجله Biochemical and Biophysical Research Communications منتشر شد، پلی ساکارید MAR-10 استخراج شده از زوفا، به طور وابسته به غلظت، تکثیر ویروسHIV-1  را مهار کرد. بر اساس این مطالعه، پلی ساکارید MAR-10 حاوی فعالیت ضدویروس HIV-1   قوی است.

۴- بهبود عملکرد مجاری تنفسی و ریه

 در سال ۲۰۱۴ اثر زوفا بر مهار التهاب مسیر تنفسی در موش های مبتلا به آسم مزمن بررسی و نتایج آن در مجله Experimental and Therapeutic Medicine منتشر شد. به این منظور ۳۲ موش در ۴ گروه تقسیم شدند: نرمال، مبتلا به آسم مزمن، تحت درمان با دگزامتازون و تحت درمان با زوفا. نتایج نشان داد که در گروه مبتلا به آسم مزمن و تحت درمان با دگزامتازون، در مقایسه با گروه نرمال، میزان ایمونوگلوبولین E سرم افزایش یافت (ایمونوگلوبولین E  سبب تشدید آسم می شود) و ترشح بیش از حد موکوس راه هوایی در این دو گروه مشاهده شد. اما میزان ایمونوگلوبولین E سرم در گروه موش های تحت درمان با زوفا، مشابه نتایج گروه نرمال بود. یافته های این پژوهش، خاصیت ضد التهابی زوفا و اثر مثبت آن بر تنفس را نشان دادند.